کوه روسیه موش زایید

مجید سلطانی/اقتصاد ایران

سرگی چیمیزوف مدیر عامل Rostec اخیرا گفته است : آرماتا از نظر عملکرد بسیار بهتر از تانک های موجود (در ارتش روسیه) است اما متقابلا بسیار گران قیمت است و بنابراین بعید است ارتش به دنبال استفاده عملیاتی از این تانک باشد و خرید تانک های تی 90 بیشتر برای آن ها گزینه دست یافتنی تری است. این یعنی به قول روس ها کوه ما موش زایید.

در سال 2018 بوریسوف معاون نخست وزیر در امور دفاع و صنایع فضایی گفته بود تا وقتی تانک های موجود در ارتش روسیه از جمله تی 72 قادر به مقابله با نمونه های آمریکایی، آلمانی و .. باشد  نیازی به تولید آرماتا نخواهیم داشت و این در حالی است که امروز از گران قیمت بودن این تانک و عدم تامین بودجه لازم برای تولید آن میگویند

به نظر میرسد پرونده تولید انبوه تا زمان نامشخص بسته شده و فعلا قرار بر تولید انبوه این تانک نخواهد بود و البته به نظر میرسد قیمت تمام شده نهایی این تانک به مراتب بیش از آن چیزی است که روس ها پیشتر اعلام کرده بودند و عملا در حال حاضر قادر به تحمل چنین هزینه ای نیستند.در یک مقطع زمانی هزینه تولید هر دستگاه آرماتا برای روسیه کمتر از 5 میلیون دلار عنوان شده بود

تانک آرماتا برای نخستین بار در سال 2015 در معرض دید عموم قرار گرفت و یک سال بعد در سال 2016 وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که قرار داد سری اول یا آزمایشی این تانک به تعداد 100 دستگاه جهت تحویل تا سال 2020 منعقد شده است. در سال 2018 در حالی که 2 سال از زمان انعقاد قرارداد مورد ادعای وزارت دفاع روسیه گذشته بود همچنان تعداد نمونه های آزمایشی تولیدی به 5 دستگاه نرسیده بود و در نهایت در همان سال برخی مقامات روسیه از تغییر در قرارداد اولیه خرید نمونه های آزمایشی آرماتا خبر دادند.

در سال 2018 در جریان نمایشگاه ARMY2018 وزارت دفاع روسیه از انعقاد قرار داد خرید 32 دستگاه آرماتا و 100 دستگاه خودروی رزمی پیاده نظام براساس پلتفرم آرماتا (موسوم به T-15) خبر داد. در نهایت در فوریه سال 2019 اعلام شد تا پایان این سال تنها 12 دستگاه آرماتا تحویل خواهد شد و مسئله تولید 132 دستگاه تا سال 2021 و در قالب تولید در دسته های سالانه (تولید در سه سال متوالی از 2019 تا 2021) صورت خواهد گرفت که این مورد نیز محقق نشد و در سال 2020 که قرار بود دسته دوم تولیدی تحویل شود (حدود 44 دستگاه از پلتفرم آرماتا)، مدیر عامل Rostec خبر داد که در این سال قرار نیست هیچ نمونه ای از پلتفرم آرماتا تولید و تحویل داده شود.

در نهایت قرار داد تولید و تحویل 132 دستگاه از پلتفرم آرماتا (که صرفا شامل تانک T-14 نبود) به سال 2022 موکول شد و پس از آن اعلام گردید که تحویل بیش از 40 دستگاه تانک آرماتا به ارتش روسیه پس از سال 2023 صورت خواهد گرفت که با افتتاح خط تولید انبوه این تانک در سال 2024 انجام میشود. این مسئله نیز در نهایت منتفی شد چرا که تا امروز خط تولید مستقلی از این تانک در صنایع اورال واگن زاوود ایجاد نشده و نمونه های آزمایشی نیز در خط تولید و به روزرسانی T-90/T-72 ساخته شده اند.

به صورت مشخص مسائلی مختلفی در خصوص پروژه آرماتا مطرح است از مسئله بودجه و سرمایه گذاری، تا لزوم نوسازی و ارتقای زیر ساخت ها و ایجاد خط اختصاصی تولید این پلتفرم در صنایع اورال واگن زاوود و البته شماری از مشکلات در  بخش تامین قطعات به ویژه پس از شروع جنگ اوکراین و تشدید تحریم های غرب علیه روسیه. آنچه امروز در خصوص آرماتا میتوان گفت این است که در عمل در شرایط فعلی امکانی برای تولید انبوه این تانک وجود ندارد و تا زمانی که روسیه درگیر جنگ اوکراین و معطوف به ارتقا و بازسازی پلتفرم های زرهی موجود در کنار تولید مجدد پلتفرم های موجود (نظیر تی 90) باشد، مسئله تولید انبوه آرماتا جنبه عملی پیدا نخواهد کرد.

مسئله ای که در این میان مطرح میشود این است که در سال آینده میلادی دقیقا یک دهه از ارائه آرماتا خواهد گذشت در حالی که این تانک همچنان تولید انبوه و عملیاتی نشده و صد البته در این بازه 10 ساله شماری از الزامات تغییر کرده و برخی فناوری های مورد استفاده در این تانک دیگر به روز نیستند و نیاز به بازبینی دارند.