مجید سلطانی/اقتصاد ایران

امروز قرار است به معرفی 7 بمب افکن برتر جهان بپردازیم شاید از دیدگاه خیلی ها برخی از این پرندگان برتر نباشند و نظرات متفاوتی وجود داشته باشد اما باید خوب یا بد بودن یک بمب افکن را با توجه به معیارهای مختلف بیان کرد.

استراتژیک بودن و گریز از رادار و حمل محموله های کشنده با ظرفیت های مختلف و توان عملیاتی بالا هر پرنده ای را نسبت به سایر رقبا برتر خواهد کرد.

شبح ترسناک و مخوف

B-2 Spirit مخوف و خفاش‌مانند، برگ برنده سیاست ایالات متحده است که برای استفاده در برابر اهدافی با بالاترین اولویت در نظر گرفته شده است. این بمب افکن استراتژیک در دوران جنگ سرد طراحی شده است و کل برنامه توسعه کاملاً محرمانه نگهداری می شد.

در حال حاضر بی 2  گران ترین هواپیمای ساخته شده است. نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا تنها 20 فروند از این بمب افکن های استراتژیک را به دلیل قیمت بالای آنها عملیاتی می کند. این هواپیمای پیشرفته هرگز به هیچ کشور دیگری حتی متحدان ناتو برای فروش عرضه نشد.

بی 2  به دلیل طراحی پیچیده و پوشش جاذب رادار تقریباً برای رادارها نامرئی است. این پرنده به راحتی می تواند بر پدافند هوایی دشمن غلبه کند. بسیاری از سنسورها و اویونیک های این هواپیمای جنگی طبقه بندی شده باقی مانده اند. همچنین دارای یک سیستم جنگ الکترونیک طبقه بندی شده است.

نکته مهم داستان اینجاست که این شبح می تواند حدود 18000 کیلوگرم محموله جنگی شامل موشک های کروز، بمب های سقوط آزاد هسته ای و بمب های هدایت شونده دقیق را حمل کند و می تواند بیش از 12000 کیلومتر بدون نیاز به سوخت گیری پرواز کند.

از نظر تمامی کارشناسان در حال حاضر B-2 Spirit بهترین بمب افکن عملیاتی است که تاکنون ساخته شده است. با این حال در سال 2022 نیروی هوایی ایالات متحده از بمب افکن استراتژیک رادارگریز جدید B-21 Raider رونمایی کرد. این هواپیما خطوطی مشابه B-2 دارد، که در حقیقت نسخه به روز شده شبح مخوف است.

سرباز سیاه توپولوف 160

توپولف Tu-160 (با نام ناتو بلک جک) در طول جنگ سرد ساخته شد. این بمب افکن استراتژیک برای حمله به مهمترین اهداف آمریکایی ها در نظر گرفته شده بود. این هواپیما با ظاهری مشابه B-1B Lancer ، بزرگترین و سنگین ترین هواپیمای جنگی است که تاکنون ساخته شده است.

Tu-160 حامل لانچرهای موشک های کروز و حمله زمینی است که مجهز به کلاهک های معمولی یا هسته ای هستند. این بمب افکن همچنین می تواند بمب های سقوط آزاد را با حداکثر وزن تا 40 تن به جای موشک حمل کندو برد عملیاتی آن 14500 کیلومتر است.

یک  اعتقاد بر این است که تولید سرباز روس ها بیش از 39 فروند نبوده است. ساخت و نگهداری این هواپیما بسیار گران بود. روسیه تا سال 2017 تنها 16 فروند از این بمب افکن های استراتژیک را عملیاتی کرد. در سال 2022 تصاویر ماهواره ای نشان داد که تنها 10 بمب افکن هنوز در خدمت هستند و مشخص نیست که آیا همه آنها قابلیت پرواز دارند یا خیر.

اخیراً تولید بمب افکن های Tu-160 در روسیه مجدداً راه اندازی شد و اولین بمب افکن جدید و مدرن Tu-160 اولین پرواز خود را در سال 2022 انجام داد.

پسر خوب یانکی ها

B-1B Lancer یک بمب افکن استراتژیک است که در سال 1986 وارد خدمت شد. در ابتدا به عنوان جایگزینی برای B-52 طراحی شد. لنسر قادر به حمل سلاح هسته ای است. این هواپیما تا حدی توان پنهان کاری دارد. این سامانه از سامانه‌های اقدامات متقابل جامع استفاده می‌کند و می‌تواند بر سامانه‌های پیشرفته پدافند هوایی دشمن غلبه کند.

B-1B می تواند تا 34000 کیلوگرم موشک یا بمب را در داخل حمل کند. لنسر می تواند محموله بیشتری را نسبت به سایر بمب افکن های آمریکایی حمل کند. با پایان جنگ سرد، B-1B نقش حمله هسته‌ای خود را از دست داد و به جای آن برای جنگ‌های متعارف به کار گرفته شد.

در مجموع 100 B-1B ساخته شده است. در حال حاضر حدود 70 لنسر برای عملیات در هر زمان در دسترس هستند و انتظار می رود حداقل تا سال 2030 در خدمت باقی بماند.

ماشین قتل عام هدیه بویینگ

بمب افکن استراتژیک B-52 Stratofortress برای حمل سلاح های هسته ای طراحی شده بود. این هواپیما از سال 1955 در نیروی هوایی ایالات متحده در خدمت بوده است. در مجموع 744 بمب افکن استراتژیک B-52  ساخته شده است. از زمان معرفی استراتوفورترس به طور مداوم این غول آسمانی ارتقا یافته است. علیرغم معرفی هواپیماهای جدیدتر، B-52 به دلیل عملکرد عالی و هزینه های عملیاتی پایین، عملیاتی است. در حال حاضر 85 فروند از این بمب افکن در نیروی هوایی آمریکا فعال هستند و این خدمات ارزشمند را تا قرن بیست و یکم ادامه خواهد داد. برنامه ریزی شده است که بویینگ ها تا سال 2044 فعال بماند.

B-52 در چندین جنگ مورد استفاده قرار گرفته است، اما تا به امروز فقط مهمات متعارف را پرتاب کرده است. این بمب افکن استراتژیک می تواند تا 32000 کیلوگرم سلاح از جمله موشک های کروز و بمب های هدایت شونده دقیق حمل کند. برد این هواپیما 18500 کیلومتر بدون نیاز به سوخت گیری است.

خرس روسی همچنان می تازد

بمب افکن استراتژیک Tu-95 با موتور توربوپراپ (نام ناتو خرس) در سال 1956 وارد خدمت شد و بعنوان بخش مهمی از قدرت هوایی دوربرد روسیه باقی مانده است. در اصل این بمب افکن برای حمل بمب های هسته ای به خاک ایالات متحده طراحی شده بود. خرس روسی می تواند حدود 15000 کیلوگرم بار را حمل کند. مدل های به روز شده توپولوف 6 موشک کروز دوربرد حمل می کنند. برد آن با سوخت اولیه سوخت حدود 12500 کیلومتر است. در مدل های بعدی برد به حدود 15000 کیلومتر افزایش یافت.

تاکنون  بیش از 500 فروند از این هواپیما ساخته شد. نسخه فعلی و به روز بمب افکن/موشک‌بر Tu-95MS است. این هواپیما در سال 1984 وارد خدمت شد و تا سال 1992 تولید شد. در حال حاضر حدود 60 هواپیمای Tu-95MS در نیروی هوایی روسیه در خدمت هستند. این تنها بمب افکن استراتژیک با موتور توربوپراپ در جهان است که عملیاتی است. با وجود سن، این نوع حداقل تا سال 2040 در خدمت باقی خواهد ماند.

سفید برفی روس ها در سرزمین مارها

Tu-22M از طرح قبلی Tu-22 ساخته شد که دارای پانل های بال خارجی با هندسه جدید و متغیر بود. این هواپیما فاقد برد کافی برای ماموریت های واقعا استراتژیک است و در زمره بمب افکن های میان برد طبقه بندی می شود. بمب افکن های Tu-22M که توسط هوانوردی دریایی شوروی ساخته  شد برای درگیری با گروه های جنگی ناوهای آمریکایی در نظر گرفته شده بود.

این بمب افکن  تا 24000 کیلوگرم محموله شامل موشک و بمب های سقوط آزاد را حمل می کند.

بیش از 570 هواپیمای Tu-22M از همه نسخه ها ساخته شده است. Tu-22M3 آخرین نسخه است و از نظر عددی مهمترین بمب افکن موجودی ارتش هوایی دوربرد نیروی هوایی روسیه است. در حال حاضر حدود 90 فروند از این بمب افکن در نیروی هوایی روسیه در خدمت هستند.  این هواپیما همچنین در خدمت نیروی دریایی هند است.

یک کپی با کیفیت چینی

ژِیان-اچ 6  نسخه تولید شده با مجوز از بمب افکن میان برد Tu-16 شوروی بود. حداقل 150 فروند از این بمب افکن ساخته شد. H-6 می تواند 9000 کیلوگرم محموله شامل انواع موشک های هوا به سطح، هوا به کشتی یا بمب های سقوط آزاد را حمل کند. برخی از نسخه ها می توانند موشک های کروز پرتاب هوایی را نیز حمل کنند. این بمب افکن می تواند سلاح های هسته ای را حمل کند. بیش از 100 فروند از این بمب افکن هنوز در خدمت چین هستند.

شاید باروکردنی نباشد که  H-6K به یک بمب افکن استراتژیک دوربرد تبدیل شد.

این بمب افکن دارای موتورهای جدید است و سوخت بیشتری را برای برد بیشتر حمل می کند. زیر بال های خود به موشک های کروز پرتاب شده از هوا مجهز است. اعتقاد بر این است که هواپیما به طور قابل توجهی اویونیک، رادار جستجو و حمله، ناوبری، کنترل آتش و دقت سلاح را بهبود بخشیده است.

H-6K قادر است به گروه های جنگی ناوهای آمریکایی و اهداف اولویت دار در آسیا حمله کند. همچنین دارای قابلیت حمله اتمی است.

در مجموع این پرنده ها در زمره مخوف ترین بمب افکن های تاریخ محسوب می شوند شاید سوال پیش بیاید که چرا از بمب افکن هایی مانند اف-111 یا اف-117 نامی در این گزارش خلاصه نیامده است.پاسخ این جاست که دو بمب افکن یادشده عملیات های رهگیری هم انجام می دهند و در مقابل نمونه های تخصصی ذکر شده خیلی حرفی برای گفتن ندارند. شاید اگر مجالی بود در آینده به بمب افکن های محبوب تر و غیر تخصصی تر پرداختیم.