بررسی درآمد سرانه هر فرد ایرانی مابین سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲! + نمودار
سهم دلاری هر ایرانی از کیک اقتصاد کشور محاسبه شد.
به گزارش اقتصاد ایران، اگر درآمد سرانه هر ایرانی که از تقسیم تولید ناخالص داخلی بر جمعیت کشور به دست میآید، بر حسب میانگین قیمت دلار محاسبه شود، در این سالها هر ایرانی به طور متوسط چند دلار درآمد داشته است؟ در این گزارش درآمد سرانه بر حسب دلار در سالهای 1392 تا 1402 بررسی شده است.
درآمد سرانه، معیار ارزیابی رفاه جامعه
در هر کشور سالانه مقداری کالا و خدمات تولید میشود که منجر به خلق درآمد برای کشور میشود. بنابراین مجموع ارزش تولیدات صورت گرفته در کشور در یک دوره زمانی که تولید ناخالص داخلی یا GDP نامیده میشود برابر است با درآمد ملی کشور. اگر این درآمد کل به تعداد جمعیت تقسیم شود نشان میدهد که در یک دوره زمانی چه مقدار درآمد نصیب هر فرد در جامعه شده یا به عبارتی درآمد سرانه مردم کشور چه مقدار بوده است.
اما محاسبه درآمد سرانه بر حسب دلار شاید از جهاتی مفیدتر باشد، زیرا دلار یک ارز بینالمللی و معیار است و نوسانات آن بر اقتصاد ایران نیز اثر عمیقی دارد. در این گزارش از میانگین قیمت دلار در بازههای زمانی شش ماهه و یک ساله استفاده شده و ارزش اسمی تولید ناخالص داخلی به ارزش دلاری تبدیل شده است.
افت 20.1 درصدی درآمد دلاری سرانه هر ایرانی در نیمه نخست 1402
درآمد سرانه ایرانیان در نیمه نخست 11 سال اخیر را در سه بازه میتوان تفکیک کرد.
بین سالهای 1392 تا 1396، اقتصاد ایران به دنبال توافق برجام، گشایشهای بینالمللی را تجربه کرد و متغیرهای اقتصاد کلان از جمله نرخ دلار در این سالها ثبات نسبی را تجربه کردند. بنابراین درآمد سرانه نیز از 2 هزار و 292 دلار در نیمه نخست سال 1392 به 2 هزار و 760 دلار در نیمه نخست سال 1396 رسید.
اما با بازگشت تحریمها در سال 1397 شوک شدیدی به اقتصاد کشور وارد شد و قیمت ارز جهش زیادی را تجربه کرد. جهش قیمت ارز به معنای کاهش ارزش ارز ملی کشور و گرانی کالاها و خدمات است که افت رفاه جامعه را در پی دارد. این موضوع را میتوان به خوبی در ارقام درآمد سرانه مشاهده کرد. به طوری که در نیمه نخست سال 1397 درآمد متوسط هر ایرانی با 36.3 درصد کاهش نسبت به مدت مشابه سال قبل به یک هزار و 758 دلار رسید. این افت در نیمه نخست دو سال بعد نیز ادامه داشت به طوری که درآمد سرانه در نیمه نخست سال 1398 با 7.7 درصد کاهش به یک هزار و 622 دلار رسید و در نیمه نخست سال 1399 با 19 درصد کاهش برابر با یک هزار و 313 دلار شد. این یعنی رفاه ایرانیان در این سالها تحت تاثیر افت تولید حقیقی در اقتصاد در کنار کاهش ارزش تولیدات دچار افت محسوسی شد.
اما دادهها نشان میدهد در نیمه نخست سال 1402 درآمد سرانه کاهش 20.1 درصدی را تجربه کرده و به 2 هزار و 82 دلار رسیده است. این افت میتواند تا حدی روشن کند چرا با وجود نرخ رشد اقتصادی 7.1 درصدی که یکی از بالاترین نرخهای رشد در سالهای اخیر است، تغییر وضعیتی در کیفیت و رفاه زندگی حس نمیشود.
در انتها با توجه به اینکه درآمد سرانه در طی یک سال تصویر دقیقتری به دست میدهد، ارقام این درآمد در یک دهه اخیر یعنی سالهای 1392 تا 1401 بررسی میشود.
میانگین درآمد سرانه سالانه نیز در روندی مشابه با درآمد شش ماهه در فاصله سالهای 1392 تا 1396 نسبت به سالهای پس از آن سطح بالاتری داشته است. در این سالها متوسط درآمد هر ایرانی برابر با 5 هزار دلار بوده و سال 1396 با 5 هزار و 500 دلار رکورددار بیشترین درآمد در این پنج سال بوده است.
اما میانگین درآمد سرانه در سالهای 1397 تا 1399 به 3 هزار دلار افت کرد. کاهش 2 هزار دلاری متوسط درآمد سرانه میتواند روشن کند که سطح رفاهی زندگی مردم در این مدت تا چه حد رو به وخامت گذاشته است.
اما سالهای 1400 و 1401 با بازگشت نسبی ثبات به اقتصاد درآمد سرانه نیز رشد کرد و به 4 هزار و 200 دلار در سال 1400 و 4 هزار و 900 دلار در سال 1401 رسید. اگرچه همچنان با سالهای پیش از 1397 فاصله دارد.
